آبیاری قطره ای چه محاسن و معایبی دارد ؟
نویسنده: آراد کنترلزمان مطالعه: ۸ دقیقه

برای صرفه جویی در مصرف آب در شرایط کنونی که کم آبی بیداد می کند یکی از بهترین و پر بازده ترین روش ها در کشاورزی که میتواند علاوه بر صرفه جویی ، محصولی با کیفیت در اختیار قرار دهد و از ازبین رفتن گیاهان بر اثر آبیاری بیش از اندازه جلوگیری کند آبیاری قطره ای است.
آبیاری قطره ای
آبیاری روش های مختلفی دارد اما آبیاری قطرهای به گونه ای است که ؛ آب از یک شبکه لوله کم فشار به چهره یک الگوی از قبل تعیین شده ، پخش میگردد . وسیله برون رفت آب به خاک « قطره چکان » اسم دارد . قطره چکانها از طریق یک نازل باریک یا مسیر جریان طویل ، خفقان موجود در شبکه لوله را کاهش میدهند و مایه کاهش دبی تخلیه لغایت حدود لیتر بر ساعت میشوند .
آب پس از خروج از قطره چکان توسط قوای کاپیلارتی و ثقل در نیمرخ خاک جریان مییابد ، فلذا سطحی که به وسیله هر قطره چکان خیس میشود با عوامل محدود کننده جریان افقی آب محدود میگردد . در سیستمهای قطرهای بعید آبیاری یک روز و حتی در صورت احتیاج کمتر امکان پذیر است .
برای درختان و تاکها که گیاهانی همیشگی با فاصله بسیار از یکدیگر میباشند ، قطره چکانها به صورت واحدهای ساخته شده مجزا بوده و توسط یک زایده به خط انتقال آب مرسوم به لوله فرعی قطره چکان ، شیلنگ لوله فرعی یا لوله فرعی متصل میگردند.
برخی قطره چکانها به صورت لولههای اسپاگتی شکل بوده و چند خروجی دارند . این فرمایش برای افزایش سطح خیس شده با کمینه افزایش در هزینه است . برای گیاهان ردیفی کمتر دائمی همانند گوجه فرنگی ، نیشکر و توت فرنگی ، لوله فرعی و قطره چکانها را با هم به چهره یک واحد قابل متمایز برپایی میسازند که یا سوراخهایی به فواصل ۹ تا ۳۶ اینچ دارند مثل لوله دو محفظهای و یا دیوارههای متخلخلی دارند که آب ار آنها به بیرون تراوش مینماید . در هر دونوع سیستم قطرهای ، لولههای فرعی به خط انتقال آب مرسوم به مانفولد متصل میشوند .
محاسن آبیاری قطرهای :
آبیاری قطرهای آسانترین مسیر آب دادن به هر گیاه مانند درختان و تاکهاست و کمبود رطوبت خاک را قبل از پیداش مکش بالاتر نشان مصرف آب به وسیله گیاه از طریق تبخیر و تعرق ، بر طرف میسازد . یک سیستم آبیاری قطرهای به دلیل استعمال کارساز آب و نیروی کارگر دارای مزایای آگرونومیکی ، آگروتکنیکی و اقتصادی منحصر به فرد است .
صرفه جوئی در میزان آب و هزینهها :
آبیاری قطرهای هزینههای بهره برداری را تفریق میدهد و این مسئله بنیادین در این شیوه جدید است . سیستمهای قطره ای به آب اقلیت نسبت به سایر سیستمهای متداول آبیاری بیچارگی دارد . مثلاً در باغات درختان جوان ، آبیاری با سیستم قطرهای فقط نیم آب باره دربایستن آبیاری بارانی یا سطحی مصرف میکند . با مسنتر شدن درختان ، صرفهجوئی در آب با سیستم قطرهای کاهش مییابد ما هنوز برای بسیاری باغداران آبیاری کارساز با سیستم قطرهای بعلت کمبود و قیمت بالای آب ، اهمیت دارد . هزینه کارگر برای آبیاری را میتوان کاهش عدل ، زیرا در سیستم قطرهای بس است که توزیع آب تنظیم گردیده و سیستم به پیشه انداخته شود . این تنظیمها بدست وسایل اتوماتیکی سپریدن میگیرد که احتیاج به کارگر چندانی ندارد .
عملیات زراعی آسانتر :
از آنجا که اغلب سطح خاک هرگز با آبیاری قطرهای خیس نمیشود ، رشد علف هرز تفریق مییابد . برآیند اینکه هزینه کارگر و مواد شیمیایی برای کنترل علف هرز پائین میآید . در ضمن چون با آبیاری قطرهای خاک اقلیت خیس میشود ، عملیات زراعی دیگر در باغات را میتوان لاینقطع پیوسته عدل . مثلاً در گیاهان ردیفی ، فاروهائی که کارگران روی آنها مسیر میروند کمابیش خشک و استوار باقی میماند .
کودها را میتوان در آب آبیاری تزریق نمود که با این پیشه نیازی یه نیروی کارگر برای توزیع آنها روی زمین نیست . برای این قصد کودهای بسیار محلولی در بازار موجود بوده و گونه ها خدید آنها کودپاشی از طریق سیستم قطره ای را گسترده ساخته است . بعلت مهار اغلب روی محل و موعد توزیع کود با سیستم قطره ای ، کارایی کود پاشی افزایش مکشوف است .
به کارگیری آب شوق :
آبیاریهای مکرر رطوبت خاک را در حدی نگه میدارد که بین دو حالت خیلی خشک و خیلی ترنوسان نمی کند و اغلب قسمت های خاک از هوای کافی برخوردار است . خیس ابقاء خاک بین آبیاریها ، نمکهای موجود در محلول را رقیق تر نگه میدارد . بهمین جهت در سیستم قطره ای میتوان از آب با شوری بیشتری نسبت به دیگر روشهای آبیاری استفاده کرد .
مورد بهرهگیری در خاکهای صخرهای و شیبهای سریع : سیستمهای آبیاری قطره ای را میتوان طوری طراحی کرد که در هر نوع توپوگرافی به نحو موثر قا بل کاربرد باشد . در زمین ها صخره ای ، حتی اگر فاصله بین درختان نا به سامان و اندازه آنها متفاوت باشد ، می توان آبیاری قطره ای را به نحوی موثر به کار گرفت زیرا آب زیاد نزدیک به هر درخت پخش می شود .
معایب آبیاری قطره ای :
هزینه نسبتاً بالا ، گرفتگی قطره چکانها ، برپایی شوری موضعی و توزیع نا منظم و لکه لکه ای رطویت خاک از معایب اصلی سیستم های آبیاری قطره ای بشمار می آیند .
گرفتگی :
چون خروجی فطره چکانها بسیار ریز هستند ، ذرات معدنی یا آلی مایه گرفتگی آنها می شوند . گرفتگی باعث تفریق دبی تخلیه ، غیر یکنواختی توزیع آب و در نتیجه صدمه به گیاه می گردد . در بعضی موارد ، ذراتی در آب آبیاری موجود است و پیش از ورود به شبکه لوله ها تصفیه نمی شود . در موارد دیگر ، ذرات در تو خط لوله یا با تبخیر آب از روزنه قطره چکانها بین آبیاریها وارد آب می شوند .اکسید آهن ، کربنات کلسیم و بقایای جلبک و میکروبها در برخی سیستم های آبیاری تشکیل شده اند . پالایش شیمیائی آب منجر به حذف یا کاهش مشکل گرفتگی قطره چکانها می گردد .
یکنواختی :
بیشتر قطره چکانهای قطره ای دارای تنگنا سرویس پائینی هستند ( ۳ تا ۲۰ پی اس آی ) . اگر مزرعه حائز شیب تندی باشد ، دبی قطره چکان در خلال آبیاری الی نزدیک ۵۰ درصد قبل بینی شده تغییر کرده و پس از بستن آب ، قطره چکانهای پائین تر همچنان به تخلیه آب پیوسته می دهند . بعضی گیاهان اغلب و گیاهان دیگر کمتر آب گرفتن می کنند .
شرایط خاک :
بعضی خاکها حائز سرعت نفوذ نهایی کافی برای اخذ دبی تخلیه قطره چکانها نبوده و تولید روان آب یا شرایط ماندابی می نمایند . با دبی تخلیه ۱ گالن برساعت ، خاک بایستی دارای سرعت نفوذ پایانی ۵/۰ اینچ بر ساعت باشد الی قطر دایره تر شده در اطراف قطره چکاناز ۲ فوت تجاوز نکند . معمولاً خاکهای شنی ، بویژه با لایه بندی افقی اندک ، برای آ بیاری قطره ای زیاد پسندیده می باشند . اینگونه لایه بندی برای آبیاری قطره ای مفید است زیرا جنبش جانبی آب را افزایش دیتا و حجم اکثریت از خاک را مرطوب می سازد . تجربه نشان دیتا است که خاکهای حائز بافت میانه پسندیده آبیاری قطره ای بوده ، ولی بعضی خاکهای بافت ریز روان آب تولید کرده اند .
تجمع نمک :
نمکها در سطح خاک تجمع یافته و خطر بالقوه ای برای گیاه فراهم می سازد زیرا بارانهای سخیف املاح را به منطقه ریشه گیاه منتقل می سازد . بنابراین ، وقتی بعد از دوره گردهمایی نمک باران می آید ، آبیاری بایستی بر پایه برنامه پیوسته یابد الی به اندازه ۵ سانتی متر باران وارد خاک شود و نمکها را از منطقه ریشه گیاه بیرون سازد.
در خلال آبیاری قطره ای ، نمکها در ذیل سطح خاک و پیرامون حجم خیس شده خاک با قطره جکان نیز تجمع می یابد . خشک شدن خاک بین آبیاریها موجب حرکت معکوس آب خاک و اتنقال نمک از پیرامون منطقه خیس شده به طرف قطره چکان می گردد جنبش آب بایستی دائم بعید از قطره چکان باشد الی از صدمات ناشی از نمک بازدارندگی شود .
خطرات :
اگر حوادث کنترل نشده ای موجب قطع آبیاری گردد ، به گیاه سریعاً صدمه وارد می شود . زیرا تاب ریشه ها برای دریافت آب و مواد غذائی به حجم کمابیش حقیر خاک خیس شده اندک می گردد . جوندگان لوله های فرعی پلی اتیلن را می جوند برای رفع این سخت و کنترل جوندگان ، بایستی از لولههای فرعی از جنس پی وی سی بهرهگیری کرد .
با شکستن خط لوله انتقال آب اصلی یا صحیح شغل نکردن سیستم پالایش ، اندکی مواد زاید وارد آب میشود . با بروز این گونه حوادث ، تعداد زیادی از قطره چگانها مبتلا گرفتگی میشوند که بایستی تعمیر یا جایگزینی گردند
نکته :
برای اجرای یک سیستم آبیاری قطره ای میتوانید از لوازمی مانند :
۱- شیر برقی ؛ که با قطع و وصل کردن جریان آب امکان کنترل هرچه بهتر را به شما میدهد و در مصرف آب نیز صرفه جویی می شود
۲- تایمر ؛ که با برنامه ریزی آن میتوانید زمان آبیاری را برای گیاهان خود تعیین کنید تا از آسیب های ناشی از آبیاری بی موقع و نامناسب برای گیاه جلوگیری کنید
۳- رطوبت سنج : با این وسیله میشود رطوبت خاکی که محصول در آن قرار دارد بسنجید تا از آسیب های وارده به گیاه جلوگیری کنید
۴- سطح سنج : به کمک سطح سنج میتوان سطح مخزنی که در آن آب ذخیره کرده ایم اندازه گیری کرد تا آبی که قرار است به گیاهان برسد هرگز کم نباشد
۵- کنترلر : با استفاده از این ابزار تمامی اعمالی که بر روی زمین اتفاق می افتد را به راحتی می توان کنترل کرد
برای اطلاع از محصولات مرتبط و خرید این محصولات میتوانید به سایت ما به آدرس www.aradcontrols.ir مراجعه کنید .
جهت مشاوره و راهنمایی نیز در این زمینه میتوانید با شماره های ذیل تماس حاصل نمایید .
تهران : ۰۲۱-۷۷۶۵۳۷۸۸
مشهد: ۰۵۱-۳۷۲۹۸۸۸۱
همچنین میتوانید با مراجعه به کانال ما در تلگرام از ویژگی های دیگر محصولات مطلع شوید .
آدرس کانال : @arad_control


