اثرات نور بر روی گیاهان
نویسنده: آراد کنترلزمان مطالعه: ۱۱ دقیقه

اثرات نور بر روی گیاهان
نور گرد عوامل غیر زنده اکوسیستم است که نقشی مهم در غذاسازی فرآوری کنندهها دارد. درباره نشانه روشنایی بر رشد گیاه مطالعات کثرت سپریدن شده است. نبودن نور بر شکل بیرونی گیاه و سرعت رشد طولی آن کارایی میگذارد. گیاهی که در گنگی میروید معمولا ساقهای بلند و باریک دارد. برگها اشاعه نمییابند. برگها و ساقهها هر دو فاقد کلروفیل خواهند بود. اگر چنین گیاهی در معرض روشنایی پیمان گیرد، رشد طولی ساقهاش تفریق مییابد. اگر همان نوع گیاه در نور تربیت یابد تنومند شده و برگهای آن کاملا سبز و کبیر میشوند و با فاصله اقلیت در طول ساقه قرار میگیرند.
اثرات نور
نور تنها عوامل غیر زنده اکوسیستم است که نقشی مهم در غذاسازی فرآوری کنندهها دارد. در ارتباط با اثرات نور بر رشد گیاه پژوهش ها کثرت اتمام شده است. نبودن نور بر شکل بیرونی گیاه و سرعت رشد طولی آن تاثیر میگذارد. گیاهی که در پوشیدن میروید معمولا ساقهای بلند و باریک دارد. برگها اشاعه نمییابند. برگها و ساقهها هر دو فاقد کلروفیل خواهند بود. اگر چنین گیاهی در معرض نور پیمان گیرد، رشد طولی ساقهاش کاهش مییابد. اگر همان نوع گیاه در روشنایی تربیت یابد تنومند شده و برگهای آن کاملا سبز و بزرگ میشوند و با فاصله اقلیت در درازا ساقه پیمان میگیرند.
فتوتروپیسم (نورگرایی)
اگر گیاهی را در سایه برویانیم به سمت روشنایی تغییر جهت میدهد این پدیده را در گیاهان فتوتروپیسم یعنی نورگرایی مینامند. نورگرایی در ساقه مثبت است یعنی ساقه به سمت نور خم میشود. ریشهها برخلاف ساقه یا به محرک روشنایی استجابت نمیدهند و یا نسبت به آن گرایش منفی ظاهر میکنند یعنی در جهت مخالف روشنایی خم میشوند. اغلب برگها نسبت به روشنایی طوری قرار میگیرند لغایت پرتوهای نور بطور عمودی بر آنها بتابد.
فتوپریودیسم و تشکیل گل
اثر تناوب روز و شب و یا نور و پوشیدن (دوره نوری) در رشد و نمو و تشکیل گل و یا پدیدههای سایر مثل بیدار شدن دانه ، ریزش برگ و غیره از هستی خاصیتی در گیاه بر میآید که آن فتوپریودیسم مینامند. برای نمونه در گیاهان میتوان با تغییر مدت تابش نور در گلخانه ، گل دادن یک گیاه را تسریع کرد. این سوژه در گلکاری و باغبانی اهمیت فراوان دارد. بهعلاوه رویش دانه در برخی گیاهان ، فرآوری سبزینه و ریختن برگها در فصل پاییز به تغییرات تابش نور ارتباط دارد.
تقسیم بندی گیاهان از عقیده حساسیت به دوره نوری
• گیاهان بیتفاوت:
که برای تشکیل گل به درازا روز و شب حساسیت از خویش نشان نمیدهند همانند برخی از گونههای گوجه فرنگی ، گل میمون و میخک.
• گیاهان اختصار روز:
گیاهانی هستند که در روزهای کوتاه گل میدهند و اگر آنها را در معرض نور یومیه طولانی پیمان دهند، گل دادنشان متوقف میشود. گیاهان کوتاه روز در روزهای دراز تابستان بطور رویشی رشد میکنند و تا پاییز و زمستان که روزها اختصار میشوند گل نمیدهند. همانند گل داوودی.
• گیاهان بلند روز:
تنها در دوره نوری طولانی گل میدهند. و اگر دوره نوری کوتاهی باشد تنها رشد رویشی دارند. مثل ختمی ، اسفناج و زنبق.
دوره بحرانی نور
حد فاصل بین درازا روز پسندیده برای رشد رویشی و طول روز مولد گل و دانه برای یک گیاه دوره بحرانی نور نامیده میشود. گیاهان کوتاه روز ، در روزهای کوتاهتر از درازا روز بحرانی و گیاهان بلند روز در روزهای بلندتر از درازا روز بحرانی گل میدهند.
تقسیم بندی گیاهان از نظر احتمال نسبت به اثرات نور
گیاهان را از این رو به سه گروه آفتاب خواه ، سایه خواه و گیاهانی که به مرز متوسطی از شدت روشنایی نیازمندند دسته میکنند.
اثرات نور بر روی تعرق گیاهان
نور بطور معمول بر شدت تعرق نشانه مستقیم دارد. معمولا در روز روزنههای هوایی برگها باز هستند. این امر سبب میشود که بخار آب موجود در برگ وارد جو شود. در شب که روزنهها بستهاند، میزان تعرق به مقدار زیاد تفریق مییابد.
اثرات نور و اتمام واکنشهای فتوشیمیایی در گیاهان
رنگیزههای برگ قدرت جذب بعضی از پرتوهای نور سفید خورشید را دارا هستند. رنگیزههای نوری میتوانند این پرتوها را که مربوط به رنگهای قرمز ، آبی ، نیلی و بنفش است جذب کنند. بعد از جذب برخی از پرتوهای روشنایی خورشید بویژه پرتوهای قرمز بوسیله رنگیزه کلروفیل واکنشی در مولکولهای آن بوجود میآید که به آن بازتاب فتوشیمیایی میگویند. بدین معنی که پس از جذب انرژی فوتونها بوسیله کلروفیل ، یکی از الکترونهای مولکول آن به مدار بالاتر یعنی به سطح انرژی بالاتری منتقل میشود.
چنین مولکولی را مولکول تحریک شده میگوییم. این مولکولها بسیار ناپایدارند و به سرعت انرژی دستاوردی را از دست میدهند و به وضع پایدار اولیه برمیگردند، این انرژی ممکن است به صورت حرارت ، روشنایی ، یا فلوئورسانس از دست برود اما در پروسه فتوسنتز این انرژی در واکنشهای کیمیایی یعنی واکنشهای نقل و انتقال الکترون شرکت میکند و نتیجه آن اندوخته این انرژی به چهره انرژی کیمیایی در مواد آلی است.
علت تمایل انتهای ساقه به سمت روشنایی
علت میل انتهای ساقه به سمت نور ، تجمع اکسین بیشتر در سمت نور ندیده این اندام است.
علت نورگرایی منفی در ریشه
سلولهای ریشه نسبت به مقدار بسیار محدود اکسین بازتاب نشان میدهند و رشد میکنند و رشد آنها نسبت به مقدار زیاد این هورمون متوقف یا کند میشود. در نتیجه تراکم اکسین بسیار در سمت روشنایی ندیده ریشه سبب میشود که این قسمت نسبت به سمت نور دیده رشد کمتری داشته باشد و ریشه به سمت مخالف نور خم گردد.
فتو پریود
فتو پریود عبارت است از مدت زمانی از روز که نور به گیاه می تابد . درازا روز بسته به فصل سال و پهنا جغرافیایی تغییر می کند . در نیمکره شمالی درازا روز در چهار روز از سال اهمیت ویژه دارد .
۱- اول فروردین (۲۱مارس) : که خورشید مستقیما فوقانی خط استوا قرار میگیرد و در این روز طول روز و شب برابر و برابر ۱۲ ساعت است . و به آن میانه روی بهاری می گویند .
۲- سی و یکم خرداد (۲۱ ژوئن) : که خورشید به شمالی ترین سرنوشت فوقانی خط استوا می گیرد و طولانی ترین روز و کوتاه ترین شب سال است و به آن انقلاب تابستانی می گویند .
۳- سی ام شهریور (۲۱سپتامبر ) : که خورشید آشکارا بالایی خط استوا است و درازا روز و شب مساوی است و میانه روی پاییزی نامیده می شود .
۴- سی ام آذر (۲۱ دسامبر ) : که خورشید در جنوبی ترین سرنوشت ذیل خط استوا قرار می گیرد و کوتاه ترین روز و بلند ترین شب سال است و انقلاب زمستانی نامیده می شود (شب یلدا )
نقطه موازنه نوری (Light compensation point) :
نقطه ای است که در آن شدت فتوسنتز مساوی شدت تنفس است . در این نقطه تمامی مواد فرآوری شده در فتوسنتز در تنفس به مصرف می رسد . نقطه برابری نوری در گیاهان آفتاب پسند اغلب از گیاهان سایه پسند است
نقطه اشباع نوری (Light saturation point) :
نقطه ای که فتوسنتز در آن حداکثر است و با افزایش نور سایر فتوسنتز افزایش نمی یابد , نقطه اشباع نوری گویند.
اثرات نور بر کیفیت روشنایی :
اشعه ماورای بنفش با درازا موج ۴۰۰- ۳۰۰ نانومتر باعث آسیب به گیاه شده و غیر قابل دیدن با چشم انسان است . اشعه مادون قرمز با طول موج ۷۵۰- ۷۰۰ نانومتر بیرون از حس بینایی انسان است و ضروری برای رشد گیاه است ولی در فتوسنتز گیاه بی تاثیر است . طیف نوری (۷۶۰- ۳۸۰ نانومتر) در فتوسنتز نقش دارد . میزان فتو سنتز در نور قرمز و آبی حداکثر است .
اگر گیاه فقط در معرض نور آبی قرار گیرد رشد کاهش و اندام های گیاه سفت و طایفه می شود و اگر گیاه در معرض روشنایی قرمز قرار گیرد رشد گیاه افزایش و اندام های گیاه نرم و لصیف می شود . برای سپریدن فتو سنتز همگی درازا موج های روشنایی لازم است .
افزایش شدت روشنایی :
به استثنای سایه پسند ها افزایش روشنایی در اواسط پاییز الی اوایل بهار مایه افزایش فرآورده می گردد . ساده بودن قاب های شیشه ای روی گلخانه ظرفیت قاب ها و افزایش عرض قاب ها باعث افزایش شدت روشنایی وارده به تو گلخانه می شود .
اسکلت چوبی به طور کاملا محسوس شدت روشنایی را کاهش می دهد و بهتر است چهارچوب چوبی زا با رنگ سفید رنگ آمیزی کرد الی باریکلا جای جذب روشنایی آن را منعکس کنند . همچنین بهتر است که قاب های شیشه ای پوشش گلخانه را نیز با رنگ سفید رنگ کنند و پوشش بیرونی قاب ها را هر دو سال یک بار و از درون هر ۵ سنه یک بار رنگ آمیزی شود .
خصوصیات نور
شدت نور:
مقدار انرژی تابشی که در یکتا سررسید از واحد نورانی بر یکتا سطح تابش می کند را تشعشع می نامند. شدت نور بنا به تعریف، مقدار جریان روشنایی است که با زاویه مشخص به سطح تصادف می کند، و هرچه این زاویه از ۹۰ درجه کمتر باشد، شدت نور کمتر و هر چه به ۹۰ درجه تقریبا تر شود، بیشتر می گردد.
مقیاس اندازه گیری شدت نور، وات بر فوت مربع (سطح) می باشد و آنرا با فوت کندل ذکر می نمایند.
مدت تابش نور:
اکثر گیاهان، موقعی که در معرض ۱۶-۱۸ ساعت روشنایی در طی روز قرار می گیرند، بهترین رشد ممکن را دارند. مقاوم شده، بیش از این مقدار ساعت نور هیچ وجه تاثیری بر روی رشد گیاه نخواهد داشت. عکس العمل موجودات نسبت به مدت تابش نور را فتوپریودیسم می نامند. از این نظر گیاهان را به سه بخش دسته بندی می نمایند:
اثرات نور بر گیاهان روز بلند:
افزایش درازا روز منجر به تسریع گلدهی در آنها گشته ؛ بطوریکه برای آغاز گلدهی به درازا مدت روشنایی اغلب از ۱۲ ساعت بیچارگی داشته و کمتر از آن، گلدهی را به عقب می اندازد؛ مشابه انواع میخک، رز ها، زنبق، گلایل، آناناس، فوشی
اثرات نور بر گیاهان روز کوتاه:
تفریق طول روز(کمتر از ۱۲ ساعت) منجر به تسریع گلدهی در آنها می گردد. به طوریکه روزهای بلندتر از ۱۲ ساعت گلدهی را به تعویق می اندازد. مانند تنباکو، ذرت، گل داوودی
اثرات نور بر گیاهان روز خنثی:
گلدهی آن به طول روز دلنازک نیستند، همانند گوجه فرنگی.
طیف فتوسنتزی:
اغلب گیاهان تنها درازا موج های ۴۰۰-۷۰۰ نانومتر را جذب می نمایند. و متعلق به در عمل فتوسنتز استفاده می نمایند. و از آن در عمل فتوسنتز استفاده می نمایند. چون بیشترین بازده فتوسنتز در این درازا موج حاصل می گردد، لذا به آن تشعشع فعال فتوسنتزی می گویند. در عمل فتوسنتز، درازا موج های قرمز (۶۰۰-۸۰۰ نانومتر) و آبی(۳۸۰-۴۸۰ نانومتر) بیشترین تاثیر و بالاترین تاثیر را دارند.
اثرات نور مرئی
نور سفید(نور مرئی)، آمیزه ای از انواع رنگ است. سه رنگ قرمز، سبز و زرد را رنگ های اصلی و غیر قابل تجزیه نامیده و از ترکیب این رنگ ها می توان رنگ های فرعی را تولید کرد. با تجزیه طیف نور سفید می تاب به ترتیب به رنگ های قرمز،نارنجی، زرد، سبز، آبی، نیلی و بنفش دست یافت.
کلروفیل
کلروفیل، حاوی ماده رنگینه سبز می باشد و بر پایه ویژگی بازتابی انتخابی، تمام رنگ های موجود در طیف خورشید را به خود جذب و تنها روشنایی سبز را منعکس می کند، که این دلیل سبز بودن گیاه است.
نور آبی
نور آبی هورمون های رشد و شکستن خواب گیاه را تحریک می کند، روشنایی آبی با تقویت فتوسنتز گیاه، باعث کشش گیاه به سوی منبع روشنایی می گردد. نور آبی با کاهش فاصله میانگره ها در پر پشت شدن و خوش ترکیب شدن گیاه نقش ایفا می کند.
نور قرمز
نور قرمز مایه تقویت فتوسنتز شده به جوانه زنی بذر کمک کرده و به برپایی رنگدانه ها و گلدهی کمک می نماید.
نکته پایانی
نور خورشید علاوه بر خواصی که دارد می تواند در مواردی باعث از بین رفتن گیاهان شود علی الخصوص اگر از گیاهان آپارتمانی نگهداری میکنید.
برای جلوگیری از این اتفاق و خسارات ناشی از آن آن پارامتر های مهم مورد نیاز گیاهان خود را باید بدانید و آن ها را با لوازمی مورد اندازه گیری همیشگی قرار دهید . برای این کار نیاز به تهیه این لوازم دارید که ما چند نمونه از آن را در زیر برای شما معرفی می کنیم :
لوکس متر (نور سنج) , سولار متر (تشعشع سنج) , پار متر (شدت سنج نور) , یو وی لایت متر و …
فروشگاه آراد کنترل با داشتن نیرو با تجربه و متخصص در این زمینه ها میتواند شما را در این راه راهنمایی کند
برای اطلاع از محصولات مرتبط و خرید این محصولات میتوانید به سایت ما به آدرس www.aradcontrols.ir مراجعه کنید .
جهت مشاوره و راهنمایی نیز در این زمینه میتوانید با شماره های ذیل تماس حاصل نمایید .
تهران : ۰۲۱-۷۷۶۵۳۷۸۸
مشهد: ۰۵۱-۳۷۲۹۸۸۸۱
همچنین میتوانید با مراجعه به کانال ما در تلگرام از ویژگی های دیگر محصولات مطلع شوید .
آدرس کانال : @arad_control


