چگونه گلخانه را به بهترین شکل کنترل کنیم ؟
نویسنده: آراد کنترلزمان مطالعه: ۱۰ دقیقه

مقدمه
چگونه ساختن یک گلخانه اهمیت زیادی دارد . یک گلخانه ، وسیلهای برای تغییر محیط گوشه ها-کناره ها گیاهان و بهبود شرایط رشد میباشد. گلخانهها در چند باره قابل استفادهاند. بعضی از گلخانهها برای عملیات سالیانه باره استفاده پیمان میگیرند، در حالیک ه بعضی از آنها فقط برای تربیت گیاهان در فصلهای بهار و پاییز ساخته میشوند. در بعضی از شرایط آب و هوایی ، برای پرورش چندی از گیاهان در تابستان (مانند گوجه فرنگی) ، که در شرایط بیرون قابل کشت نیستند، گلخانه باره نیاز میباشد.
ساختمان گلخانه
هزینه ساخت گلخانه بطور کلی به اندازه و ماده پوشش دهنده آن ارتباط دارد. ساخت گلخانه با پوشش شیشهای و قاب فلزی معمولا بیشترین هزینه را داراست. پوششهای سایر همانند فایبرگلاس ، اکریلیک و پلی کربنات حائز خرج متوسطی میباشند. پوشش پلی اتیلن با قاب چوبی دارای کمترین خرج است. ساز و برگ حرارتی و تهویه نیز هزینهای با توجه به ساختمان گلخانه و اندازه آن دارند.
ساخت گلخانههای شمسی نیز امکانپذیر است ولی به مهندسی خاصی نیازمند میباشد. اسکلت یا قاب گلخانه از فلز یا چوب ساخته میشود. فضای بین لایههای پوششی را میتوان برای کمک به پایداری در برابر وزش باد خالی از هوا نمود. گلخانه با اسکلت چوبی به آسانی ساخته میشود و گزینش مناسبی برای سازنده است.
گرمایش
محیط گلخانه معمولا بوسیله هوای داغ ، آب داغ یا بخار گرم میشود. گاهی اوقات گرما به چهره تکمیلی توسط گرمکنهای الکتریکی تامین میشود. انتخاب منبع حرارتی باید با پروا به خرج اولیه تجهیزات و هزینه عملیاتی انجام گیرد. گرمکنهای الکتریکی هزینه اولیه کمی داشته ولی معمولا هزینه عملیاتی بسیار بالایی دارند. گرمایش بوسیله آب داغ یا بخار از لحاظ هزینه نصب گران است، ولی خرج عملیاتی کمی دارد. گرمایش بوسیله هوای داغ با به کارگیری گاز طبیعی یا نفت به عنوان سوخت بطور گستردهای باره استفاده پیمان میگیرد.
زغال سنگ و چوب هم میتواند به عنوان سوخت مورد کاربرد پیمان گیرد. البته هر کدام به مدیریت دقیقی نیازمند است. هر گونه گرمکن احتراقی برای بازداری از انباشت گازهای ناپسند ، که مایه از بین رفتن گیاهان میشود، دریچهای به بیرون گلخانه داشته باشد. بهترین گرمایش در حالتی سپریدن میشود که از کف صورت گیرد، چرا که بطور طبیعی هوای گرم به سمت بالا میرود. گیاهان بیشتر حائز دمای مخصوص متوسطی برای رشد ایدهآل میباشند. دمای شبانه دارای بیشترین اهمیت است. با این هستی دمای یومیه بالا میتواند مایه از بین رفتن محصولات گلخانه شود.
دیاکسید کربن و نور
دیاکسید کربن و نور برای رشد گیاهان بایسته میباشد. صبحگاهان با بالا آمدن آفتاب ، گیاهان فتوسنتز را ابتدا مینمایند. میزان دیاکسید کربن در گلخانه ، به واسطه مصرف بدست گیاهان ، تفریق مییابد. با تجدید هوا میتوان میزان دیاکسید کربن را به اندازه میزان آن در پیرامون بیرون بالا برد. نظر به اینکه دیاکسید کربن و روشنایی در پروسه فتوسنتز مکمل یکدیگر هستند، با تامین روشنایی تکمیلی و تزریق دیاکسید کربن میتوان بازده سبزیجات و گلدهی محصولات را افزایش داد. دیاکسید کربن مایع ، یخ خشک و سوختن سوختهای بدون سولفور میتواند به عنوان منابع تامین دیاکسید کربن مورد بهرهگیری قرار گیرد. شدت ، پیوستگی و پخش طیفی نور مرئی برای رشد گیاه ، مهم و حیاتی است. روشنایی باره دربایستن معمولا بدست خورشید تامین میشود، مگر اینکه گلخانه در فصل زمستان فعال باشد.
کنترل شرایط محیطی گلخانه
فعالیتهای کیمیایی صورت گرفته در پروسه فتوسنتز گیاهان ، مستقیما متاثر از شرایط محیطی میباشد. فتوسنتز به عواملی همانند دما ، شدت نور و هستی آب و مواد غذایی وابسته است. تنفس گیاه نسبت به دما دلنازک میباشد. محدوده دمایی پیشنهاد شده برای بیشتر گیاهان گلخانهای که منجر به بالاترین بازده فتوسنتزی میشود، چیزی بین ۵۰ الی ۸۵ درجه فارنهایت میباشد. فلذا بدون توجه به اینکه گلخانه برای چه کاری مورد کاربرد پیمان میگیرد، باید محیط آن کنترل شده باشد. این پیشه برای سلامت گیاهان گلخانه ضروری میباشد.
دما
دمای مناسب برای گلخانه توسط انرژی حاصل از تابش خورشید فراهم میشود و چنانچه این انرژی کافی نباشد دما بوسیله حرارت تکمیلی تامین میگردد. گیاهان گوناگون به محدوده دمایی متفاوتی دربایستن دارند. برای نمونه گیاهان گرمسیری به محدوده دمایی ۷۰ لغایت ۸۰ درجه فارنهایت نیازمند میباشند. دمای درون گلخانه باید در روز در دمای موردنظر تغییر ناپذیر بماند؛ و درشب ۱۰ درجه فارنهایت پایینتر باشد. چهار روش برای ثابت نگه داشتن دما در کران مطلوب وجود دارد:
• جلوگیری از نیست کردن گرما
• ذخیره حرارت
• اضافه کردن گرما
• خارج کردن حرارت اضافی
دما ، مهمترین فاکتور محیطی در نزد کشاورزان میباشد. تنظیم کردن دما ، تاثیر مستقیمی بر روی رطوبت نسبی و سطح دیاکسید کربن دارد. تهویه میتواند بیشتر یا کل کنترل دمای مورد دربایستن برای گلخانههای حقیر فصلی را به اتمام برساند. گلخانههای بزرگتر ممکن است به فنهای الکتریکی (برای خنک کردن گلخانه در تابستان) و سیستمهای گرمایشی برای شبهای سرد نیازمند باشند. با پروا به آنچه گفته شد، اغلب گیاهان دارای دمای مخصوص متوسطی برای رشد ایدهآل میباشند.
رطوبت نسبی
رطوبت نسبی مقیاسی از مقدار آب موجود در هوا در یک دمای داده شده میباشد. میزان تنفس گیاهان دل آزرده از نم نسبی هوای گوشه ها-کناره ها میباشد؛ زیرا که رطوبت نسبی ، ناسازگاری خپگی بخار بین سطح برگها و هوای اطراف را تعیین میکند. نم نسبی بین ۲۵ الی ۸۰ درصد ، تاثیر دوگانگی برروی رشد اکثر گیاهان ندارد. نم نسبی خارج از این محدوده میتواند راهبند تنفس گیاه شده و به گسترش بیماریها کمک نماید. همچنین رطوبت نسبی بالا موجب افزایش بیماریهای برگی در گلخانه میشود. نم نسبی هوای درون گلخانه بوسیله دمای سطوح درونی تعیین میشود. کاهش جریان هوا و نیز مختصر شدن نرخ تعویض هوا ، منجر به افزایش رطوبت نسبی میشود.
یک گلخانهدار که دارای گلخانهای کاملا بسته با پوشش دو لایهای میباشد؛ باید از وجود امکانات تهویه کافی ، که برای کنترل رطوبت نسبی و نیز بیشینه دما لازم است، مطمئن باشد. رطوبت نسبی ایدهآل برای گلخانه چیزی بین ۵۰ الی ۶۰ درصد است. اگر نم نسبی خیلی بالا باشد، شرایط برای تازش بیماریها به گیاهان فراهم میشود. اگر رطوبت نسبی خیلی ذیل باشد، گیاهان از تنش آبی در رنج خواهند بود. رطوبت نسبی را میتوان با آبیاری کردن در بامداد و خارج گردانیدن هوای مرطوب مهار نمود. باید توجه داشت که هرگز نباید آبیاری را پس از نیمروز انجام داد.
جریان هوا در گلخانه
گردش هوا در گلخانه ضروری است. هنگامیکه یک گیاه در معرض جریان هوای پسین خارج از گلخانه باشد، هوای پسین در تقرب برگها تامین شده و گیاه میتواند اکسیژن بعد دیتا و از دیاکسید کربن تازه کاربرد نماید. جریان هوا همچنین به پایین نگه داشتن رطوبت نسبی و کنترل دما در گلخانه کمک مینماید.
چشم انداز بحث
گلخانههای بازرگانی به کل نیازمندیهای اشاره شده در بالا و حتی بیشتر از آن وابستهاند. در یک گلخانه تجاری هدف اصلی سود دهی است، برای رسیدن به این هدف ، گلخانه باید از لحاظ تآمین شرایط محیطی دلخواه کارآمد باشد. نور و دمای گلخانه باید بطور سخت و جدی مهار شود. اخیرا کامپیوترها برای چنین کنترلهایی بطور مفصل مورد استفاده قرار گرفتهاند. وانگهی وجود گازهای زهری و گرد و غبار در گلخانه ممکن است یک سخت جدی باشد. این گازها دربرگیرنده مونواکسید کربن ، اکسید نیتروژن و دیاکسید نیتروژن میباشند، که ممکن است از وسایل حرارتی متصاعد شوند.
چگونه یک گلخانه را کنترل کنیم؟
گلخانه ای داشتم که میخواستم با اطلاعاتی که در مقوله الکترونیک و رایانه دارم، مکانیزه اش کنم.برای سپریدن این پروژه یک pc جدید که ویندوز Xp با سرعت قابل قبول داشته باشد را در نظر گرفتم. ایده ای که داشتم براساس پنجره الکترونیکی شکل گرفت که برخلاف پنجره باستانی با یک سویئچ باز و بسته میشد. این فرصتی بود که من با اتمام یک اتوماسیون بتوانم زمانهایی که میخواستم پنجره را مفتوح یا بسته کنم. من باید در ۴ حوزه اطلاعاتم را کامل میکردم:
۱٫ تصمیم گیری اینکه دقیقا چه چیزهایی را میخواهم در این گلخانه کنترل کنم. (مشخصات)
۲٫ گزینش نوع و یا مدل سنسورها و محرکها ( actuator)
۳٫ تصمیم گیری در مورد اینکه کل اینها چگونه به کامیپوترم وصل شود
۴٫ نوشتن نرم افزار
گفتن آن به نظر ساده میآید! به هر حال برای این کاری که میخواستم انجام بدهم باید مشخصا ت آن را در میآوردم.
دما:
دمای گلخانه باید نه سرد باشد و نه گرم.در بهار و پاییز نزدیک این طور است اما در زمستانو تابستان باید مواظب بود که دما به گیاهان آسیب نرساند. وانگهی در درازا روز پنجره گلخانه بادی مفتوح باشد اما به هنگام غروب نباید فراموش کرد که پنجره ها بسته شود.
آب دهی: گیاهان بیش از هر چیز به اب دربایستن دارند.البته نه هر وقت شما می خواهید. بلکه در زمانهای معین که گلها به اب نیار دارند. فراموش نکنید که بعضی گیاهان به خاطر آبدهی بسیار اسیب میبینند. در درازا سالیان من تلاش کردم که از طریق مدل های مختلف سیستمهای اب رسانی قطره ای مهار میزان ابدهی را در دست بگیرم ولی کامیاب نشدم. میزان آبرسانی زیاد بود و یا کم!
سختی اب در منطقه ما مزید بر علت شد و تنها راه شدنی مونیتور کردن میزان خشکی خاک و انتقال آب به آن در موعد خشکی ان بود.
رطوبت:
از هر باغبانی بپرسی به شما میگوید میزان نم نقش مهمی را در یک گلخانه برای رشد مناسب گیاهان بر عهده دارد. برخی گیاهان قدرت تحمل بالایی در تغییرات رطوبت دارند و برخی سایر در مقابل دگرگونی ها نم تلفات می دهند.بنابراین در صورت خشکی هوا باید مقداری آب به آن افشانه کرد تا میزان مورد نظر نمناک شود.
اتصال به PC:
من باید برای پیوستگی سنسورها و محرکها به PC متدی را برگزیدن میکردم .یک انترفیس که به توان همه ورودیهایم را از طریق آن به PC پیوستگی دهم.
نا این وسیله که با USB به PC پیوسته میشود DigiBan است که با ساده ترین روش ۱۶ ورودی و ۱۶ خروجی را به PCمرتبط می کند. من همچنین وسیله دیگری به اسم BeeDriver خریداری کردم که یک switching adaptor board است. وانگهی باید یک یک analog input را هم پیدا میکردم که بتوانم از راه ان دما را اندازه گیری کنم. این در واقع یک پیش اندازه گیریPre-determined دما است .در واقع تمام ورودی ها باید از آنالوگ به دیجیتال تبدیل شود.
اندازه گیری خشکی خاک
مورد دیگری که باید اندازه گیری شود میزان رطوبت و یا خشکر خاک برای آبدهی است. همانطور که میدانید میزان پایداری الکتریکی خاک مرطوب کمتر از خاک خشک است. برای اندازه گیری میزان مقاومت الکتریکی خاک دو سیم مسی بلند نزدیک ۱۰ سانت را در خاک بگذارید و مقاومت آن را در دو حالت اندازه گیری کنید.
زمانی که خاک نمدار باشد پایداری ان ۸۰ کیلو اهم است اما در سررسید خشکی ، پایداری ان نزدیک ۱ مگا اهم ، یعنی OPEN CIRCUITاست. مدار تشخیص نم خاک امثال مدار اندازه گیری دما است با این تفاوت که به جای سنسور دما، دو سیم مسی استفاده میگردد. در ایتدا فکر میکردم که شمار زیادی از این رطوبت سنج ها دربایستن دارم لغایت بتوانم کل گیاهانم را تحت کنترل داشته باشم.اما بعد متوجه شدم من ۴ نوع گیاه دارم که در باره دربایستن به رطویت خاک یکسان هستند. لذا آنها را از هم جدا کرده و در گروه های خود جای دادم. بعد از آن برای هر نوع از گیاهان از یک Comparator بهرهگیری کردم. یعنی برای هر گروه یکی.
سخن آخر :
حال برای آنکه بتوانیم هم یک گلخانه پیشرفته و مدرن بسازیم و هم بتوانیم آن را کنترل کنیم ، می بایست از تجهیزات بروز استفاده کنیم
نمومه هایی از این تجهیزات عبارتند از : شیر برقی ، کانتر – تایمر ، تایمر ، سطح سنج ، کنترلر ، دیتالاگر ، رطوبت سنج ، لوکس متر ، یووی لایت متر ، مانو متر (فشار سنج محیط) ، اکسیژن متر و …
فروشگاه آراد کنترل با داشتن نیروی با تجربه و متخصص در این زمینه میتواند شما را در این راه راهنمایی کند
برای اطلاع از محصولات مرتبط و خرید این محصولات میتوانید به سایت ما به آدرس www.aradcontrols.ir مراجعه کنید .
جهت مشاوره و راهنمایی نیز در این زمینه میتوانید با شماره های ذیل تماس حاصل نمایید .
تهران : ۰۲۱-۷۷۶۵۳۷۸۸
مشهد: ۰۵۱-۳۷۲۹۸۸۸۱
همچنین میتوانید با مراجعه به کانال ما در تلگرام از ویژگی های دیگر محصولات مطلع شوید .
آدرس کانال : @arad_control


